İdrar torbasının böbreklerden gelen idrarla dolarken ani olarak kontrolsüz kasılmasıdır. Hastaların büyük çoğunluğunda neden bilinmemektedir. Bir kısmında diyabet, parkinson,demans ve multipl skleroz gibi kronik hastalıklar görülür.

Aşırı aktif mesanesi olan hastalarda idrar kaçırma sıklıkla suyla ilgili işler yaparken ani olarak şiddetli idrar yapma isteği ile birlikte ya da tuvalete yetişememe tarzında olur (Urge inkontinans-sıkışma inkontinansı). Hastalarda acil idrar yapma hissi, bu hisle birlikte kaçırma ve sık idrara çıkma şikayeti vardır. Bu bulgulara gece sık idrar yapma da eklenebilir.

Aşırı aktif mesane tanısı hastanın şikayetleri dinlenerek ve bazı sorgulama formları değerlendirilerek konur. Hastanın şikayetleri ciddiyse ürodinami yapılmalıdır. Bu hastaların bir kısmında detrusör over aktivitesi (idiopatik yada nörojenik) vardır.

(Bakınız ürodinami)

Sakınılması gereken gıdalar:

1 Tüm kafeinli gıdalar, içecekler ve ilaçlar (Kola, kahve, çay,diyet ilaçları)
2 Çikolatalı ürünler
3 Tüm alkollü içecekler
4 Sigara
5 Asitli ve baharatlı gıdalar
6 Meyveler: portakal, limon, şeftali, ananas,elma, böğürtlen
7 Sebzeler: soğan, domates, biber
8 Peynir, yoğurt
9 Sirke, fıstık,ceviz
Ne yiyebilir ?
10 Limonsuz bitki çayları
11 Kavun
12 Beyaz çikolata
13 Badem

Anti muskarinik droglar: Bu ajanların belirgin düz kas gevşetici özellikleri ile zayıf antikolinerjik ve anestezik etkileri vardır.

• Trospiyum (Spasmex)
• Tolterodin (Detrusitol)
• Solifenacin
• Darafenacin
• Propantheline
• Hyoscyamine

a. Mikst etkili ilaçlar (Muskulotropik) : Mesaneyi gevşetmek için kullanılan bazı ilaçların birden çok etkisi olduğu görülmüştür. Bu ilaçların çoğunun direkt kalsiyum kanal bloker etkisinden çok düşük dozlarının antimuskarinik etkisi vardır. Klinik etkileri daha çok

b. antimuskarinik erkileridir. Bu drogların etki mekanizması istemsiz kontraksiyonların oluşacağı mesane volümünü arttırmak ve detrüsör kontraksiyonlarının amplitüdünü azaltmaktır. Mesane kapasitesinin artması semptomların azalmasına yol açar.

• Oxibutinin chloride (Üropan)
• Flavoxate hydrochloride (Ürispas)
• Dicycloverine chloride
• Propiverine

c. Trisiklik antidepresanlar:

Üç şekilde etki ettikleri düşünülür; santral ve periferik antikoliınerjik etkinlik (mesane kontraktilitesini azaltır), santral sedatif etki ve alfa adrenerjik agonist etkinlik (sfinkter resinstansını arttırır).
• İmipramin hydrochloride

d. Alpha adrenerjik reseptor antagonisteri

• Alfuzosin
• Doxazosin
• Prazosin
• Terazosin
• Tamsulosin

e. Beta adrenerjik reseptor agonistleri

• Terbutaline
• Salbutamol

d. Kalsiyum antagonistleri:

• Terodoline
• Nifedipin

e. Prostaglandin sentetaz inhibitörleri:

Endometasin
Flurbiprofen

f. Diğer droglar:

• Baclofen: İntra tekal kullanılır
• Capsaicin: İntra vezikal uygulanır
• Resinferatoxin
• Botulinum toxin: Mesane duvarına uygulanır.
• Östrojen
• Desmopressin: Noktüride kullanılır

İDRAR KAÇIRMADA MANYETİK TEDAVİ-MANYETİK SANDALYE

(Ekstrakorporal manyetik innervasyon: ExMI)

Karın boşluğunun alt kısmını pelvis tabanı dediğimiz bir kas tabakası oluşturur. Bu kas tabakası karın içi organların dışarı çıkmasını engellediği gibi idrar yapma, dışkılama ve vajen fonksiyonlarını da sağlar. Kadınlarda bu kas tabakasının çeşitli nedenlerle zayıflaması ve aşağı doğru sarkmasıyla birlikte idrar kaçırma, gaz yada büyük abdesti tutamama ve cinsel fonksiyon bozuklukları oluşur. Pelvis tabanın fonksiyon bozuklukları hastanın şikayetlerine bağlı olarak ya operasyonla ya da fizik tedavi ve egzersiz gibi konservatif yöntemlerle tedavi edilir. Konservatif tedavi yöntemlerinde amaç pelvis kaslarının güçlenmesini sağlamaktır. Ayrıca, Hastanın eğitimi, konuyla ilgili bilgilendirilmesi, tedaviye uyumu ve katılımı başarıyı artırmaktadır.

Ekstrakorporal manyetik innervasyon (ExMI) adı verilen manyetik dalgalarla tedavide pelvis taban kasları ve sinirleri aralıklı olarak manyetik dalgalarla uyarılmaktadır. Kaslar her manyetik dalgada kasılır ve sonrasında gevşer. Hasta tedavi süresince pelvis kaslarının kasılıp gevşediğini hisseder. Bu uyarı üretral ve anal sfinkter fonksiyonlarını artırır, mesane kasılmasını azaltır ve pelvik taban kaslarını güçlendirir. Hastaya diğer konservatif tedavi yöntemlerindeki gibi vajene ya da rektuma herhangi bir prob (alet) uygulanmaz. Hasta bir sandalyede 20-30 dakika süreyle elbiseleri ile oturur. İdrar kaçırmaya, gaz ve büyük abdest kaçırmada eşlik ediyorsa bu şikayetlerde tedavi sonrasında düzelmektedir.

Çok yeni bir tedavi yöntemi olan manyetik sandalyenin herhangi bir yan etkisi yoktur. Haftada 2 kez 8-10 hafta uygulanmaktadır. Görevli hemşire tarafından doktorun öngördüğü şekilde uygulanır. Literatürde başarı oranları oldukça yüksektir (%60-80). Her tip idrar kaçırmada etkilidir.

Tedavide düşük ve yüksek frekanslı dalgalar kullanılmaktadır. Hasta sandalyede oturduğu süre içinde ilgili bölgede hafif bir titreşim yada dalgaların çarpma hissini duyabilir, hatta pelvik kasların kasıldığını hissedebilir. Tedavi sırasında ve sonrasında ağrı duyumaz. Tedavi biçimi hastanın şikayetine göre mutlaka hekim tarafından düzenlenmelidir. Tedavi sonrası hastanın yaşamı üriner günlük, ped test, stres test ve ürodinami bulgularına göre yeniden düzenlenmelidir. Hasta pelvik ve ürogenital sistem fonksiyonları bakımından bilgilendirilmelidir. Manyetik tedavinin hekim tarafından öğretilen pelvik taban egzersizleriyle desteklenmesi başarıyı artırmaktadır.

Manyetik tedavi yalnızca inkontinansta değil, orgazm problemlerinde, cinsel fonksiyon bozukluklarında gaz ve dışkı kaçırmada, gece idrar kaçırmada, uzun süreli kasık ağrısında(kronik pelvik ağrı), hatta erkeklerde ereksiyon sorunlarında ve prostat ameliyatları sonrası idrar kaçırmada da uygulanmaktadır.
Manyetik sandalye RİA’ı, kalça protezi, kalp pili ve ciddi aritmisi olanlarda kullanılmamalıdır.

MANYETİK TEDAVİ İLE İLGİLİ YAYINLAR

1. Yokoyama T, Fujita O, Nishiguchi J, Nozaki K, Nose H, Inoue M, Ozawa H, Kumon H. Extracorporeal magnetic innervation treatment for urinary incontinence. Int J Urol. 2004 Aug;11(8):602-6.

2. Yokoyama T, Nishiguchi J, Watanabe T, Nose H, Nozaki K, Fujita O, Inoue M, Kumon H. Comparative study of effects of extracorporeal magnetic innervation versus electrical stimulation for urinary incontinence after radical prostatectomy. Urology. 2004 Feb;63(2):264-7.

3. Bergman J, Robertson JR, Elia G. Effects of a magnetic field on pelvic floor muscle function in women with stress urinary incontinence. Altern Ther Health Med. 2004 May-Jun;10(3):70-2

4. Hunter KF, Moore KN, Cody DJ, Glazener CM. Conservative management for postprostatectomy urinary incontinence. Cochrane Database Syst Rev. 2004(2):CD001843. Review.

5. Shafik A. Treatment of urinary and fecal incontinence with functional magnetic stimulation. Urology. 2004 Jan;63(1):210; author reply 210-1.

6. Unsal A, Saglam R, Cimentepe E. Extracorporeal magnetic stimulation for the treatment of stress and urge incontinence in women--results of 1-yea r follow-up. Scand J Urol Nephrol. 2003;37(5):424-8.

  Çok düşük doz interferansiyel elektrik akımı veren aletler kullanılır. Prob perine bölgesine, vajene yada rektuma uygulanabilir.  Bu akımlarla kimyasal yada sıcak yanığı tehlikesi yoktur. Vajen içine ya da rektuma  uygulanan elektriksel stimülasyon üretral ve anal sfinkterik fonksiyonu artırır ve mesane kasılmasını azaltır. Ayrıca, pelvis kaslarını aralıklı olarak kasarak kuvvetlendirir ve istem dışı kasılmalarını önler. Her tip idrar kaçırmada  kullanılır. Doz ve süre  hastaya göre ayarlanmaktadır.

   FES tedavisinin başarısını artırmak için hastaya pelvik taban egzersizleri öğretilmeli ve tedaviye bunlarla devam edilmelidir. FES tedavisi, pelvik organ sarkmalarında, gebelikte, vajinal enfeksiyon, vajinal atrofi, kardiak aritmi ve kalp pili olanlarda uygulanmaz

İdrar kaçıran kadınların çoğu öksürürken, hapşırırken, gülerken yada diğer zorlu işleri yaparken idrar kaçırma miktarını azaltmak için pelvik taban egzersizi yaparlar. Bu egzersizlere Kegel egzersizleri adı verilir.Egzersiz yapmak için çalıştıracağınız kasları bulmak için vajeninizde bir tampon olduğunu hayal edin ve onun düşmesini engellemek için kaslarınızı sıkın. Kastığınız kaslar egzersiz yaptırmanız gereken kaslardır. Egzersiz yaptıracağınız kaslarınızı bulmanın bir diğer yolu da idrar yaparken idrarınızı durdurmak için yaptığınız haraket pelvis kaslarınızı kasan egzersiz yaptıran harekettir. Bu işlemi yalnız hareketi anlamak için yapınız. Doktorunuz muayene sırasında size egzersizi doğru yapıp yapmadığınızı gösterecektir. Egzersiz doğru yapılmazsa yarar yerine rahim ve idrar torbasının sarkmasını artırarak zarar verebilir.

Pelvik egazersizleri yaparken amaç hafif hareketlerle başlayıp dereceli bir biçimde artırarak etkili harekete ulaşmaktır.Bu egzersizleri herhangi bir yerde ve zamanda yapabilirsiniz. Telefonda konuşurken, kitap, gazete okurken, bulaşık yıkarken, ütü yaparken v.b.. önemli olan bu hareketleri yaşamınızın ayrılmaz bir parçası ve alışkanlığı haline getirmektir.

Başlangıç:
Günde 3 kez 25 kasma hareketini (toplam 75) yapınız. Her kasmayı 6’ya kadar (6 saniye) sayarak yapınız ve 6’ya kadar sayarak gevşetiniz.

1. hafta:
Kasma sayısını 50’ye çıkarınız ve 3 kez aynı şekide toplam 150 kez yapınız.

2. hafta:
Kasma sayının 75’e çıkarınız her kastığınızda 6’ya kadar sayınız. Ve 3 kez tekrarlayınız (toplam 225 kez).

3. 4-24 hafta:
Pelvik tabanınızı 20 dakika süreyle 100 kez 12 saniyede 6 saniye kasınız. Bunu 3 kez tekrarlayınız (toplam 300 kez)

24 haftadan sonra:
Günde 3 kez 10 dakika süreyle dakikada 5 olmak üzere toplam 150 egzersiz yapınız.  Başlangıçta pelvis tabanda yorgunluk hissedilebilir. Bu zamanla geçecektir. Unutmayınız ki bu egzersizler etkisini 6 ayda gösterecektir.

İlaç tedavisi

1. Antimuskarinik antikolinerjikler (en fazla kullanılanlar)
• Oksibütinin, Tolterodine, Trospium Cloride
2. Diğer Antikolinerjikler
• Propantelin, Disiklomin HCl,
3. Trisiklik Antidepresanlar.; İmipramine, Desipramine
4. Muskulorelaksanlar; Flavoxate HCl
5. Ca kanal blokörleri; Nifedipin, Verapamile
6. Prostaglandin sentetaz İnhibitörleri; İndometasine
7. Antidiüretik; Desmopressine
8. K+ kanal açıcılar,
9. Estrojen replasman tedavisi

İlaç kullanımı ile ilgili yaklaşım
1 Klinik pratikte Antikolinerjik ajanlar ve trisiklik Antidepresanların detrüsor overaktivitesinde etkin oldukları bilinmektedir
2 Antimuskarinik - Antikolinerjikler tedavide ilk seçenek olmalıdır
• Oksibutinin (yan etkileri nedeniyle daha az kullanılmaktadır)
• Tolterodin
• Trospium
1 Trisiklik antidepresanlar iyi değerlendirilmiş olgularda gece kaçırmaları ve gece sık idrara çıkanlara önerilir .
• İmipramine,
• Doksepine
• Desipramin

1 Hipertansiyon ilaçları: prazosin , terazosin , doxazosin , alpha-methyldopa ve reserpine üretral kaslarda gevşemeye  neden olur.
2 Psikiatrik ilaçlar (antipsikotik) thioridazine, chloropromazine , haloperidol ve clozapine noktüri ile birliktedir.
3 Sakinleştirici ve kas gevşetici benzodiazipine grubu ilaçlar eksternal üretral sfinkteri gevşetirler idrar kaybına neden olurlar.
4 Diüretikler , antihipertansif olarak kullanılırlar furosemide veya hydrochlorothiazide adalesi bozuk mesaneye bol miktarda idrar geçişine neden olurlar.

Mesane ve üretra fonksiyonları, varsa idrar kaçırmanın biçimi ve derecesi tespit edilir. Mesane kasında fonksiyon bozukluğu varsa (aşırı aktif mesane-detrüsor overaktivitesi-detrüsör instabilitesi) ürodinamile tanı konur.

Mesane ve sfinkteri etkileyen droglar

 Çıkım(sfinkter) rezistansını artıranlar: üriner retansiyon (idrar yapamama) nedeni olabilirler
Alfa-agonistler: Ephedrin, Norefenefrin, Fenilpropolamin HCL, Mitodrin.
Beta antagonist-agonist: Propronolol, Clenbutorol, salbutamol, Terbutalin.
Öströjenler: Konjuge Öströjen, Östriol

Çıkım rezistansını azaltanlar: üriner inkontinans yapabilirler-
Düz Kasa Etkili Olanlar: Alfa-antagonistler, Beta-agonistler, Progesteron, Nitric oxide
Çizgili Kasa Etkili Olanlar: Dantrolen, Baclofen, Benzodiazepinler,Alfa-antagonistler

Mesane kontraktilitesini (kasılmasını) artıranlar: üriner inkontinans yapabilirler
Parasempatomimetikler : Bethanechol Chloride, Carbacol, Metoclopramide, Cisapride
Prostaglandinler: PGE2, PGF2
Alfa-antagonistler: Clonidin, Terazosin, Doxazosin, Fenoksibenzamin, Phentolamin, Prazosin.
Opioid antagonistleri: Naloksone

Mesane konraktilitesini azaltanlar: üriner retansiyon (idrar yapamama) nedeni olabilirler
Antikolinerjikler: Propantheline bromide, Methantheline
Muskulotropik Relaksanlar: Oxybutynin Cloride, Diclocyclimine HCL, Flovaxate HCL.
Ca Antagonistleri: Nifedipine, Verapamil, Terodiline.
K Kanal Açıcıları: Pinacidil, Cromakalim